مقدار گناهشان عقوبت كنند و باز با بهشت آرند . آنگه چون خداى تعالى خواهد كه ايشان را از دوزخ بيارد ( 1 ) ، مالك را بفرمايد تا هواى دوزخ صافى كند از دود و كدارت ( 2 ) ، آنگه بفرمايد تا طبقهاى دوزخ بر افگنند ، منافقان از درك اسفل برنگرند ، مؤمنان را بينند ، ايشان را بر سبيل طعن گويند : أ لستم مؤمنين ، أ لستم مصلَّين ، أ لستم صائمين ؟ نه شما مؤمنانى ، نه شما نماز كنانى نه شما روزه دارى ؟ اين جا ( 3 ) با ما امروز گرفتارى ، ايشان گويند : بار خدايا ! ما را با طعنهء اين دشمنان طاقت نيست . حقّ تعالى جبريل را گويد : برو ، جمله مؤمنان را از دوزخ بيار . او بيايد و جماعتى بسيار بيارد ، دگر باره گويد : برو و هر كه در دل او از روى مثل ، مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ ( 4 ) . . . ، ايمان بوده است او را از دوزخ بيار [ ، او بيايد و جماعتى بسيار را بيارد . دگر باره گويد : برو و هر كه در همهء عمر خود يك بار گفت لا إله الا اللَّه به اخلاص ، او را از دوزخ بيار ] ( 5 ) جبريل بيايد و جملهء مؤمنان را بيارد ، تا آن جا ، الَّا كافران نمانند . آنگه ايشان را بيارد و به چشمه‌اى آرد كه آن را عين الحيوان گويند ، از آن چشمه غسل كنند تا همه سياهى و تباهى از اندام ايشان بشود مگر اثرى اندك كه بر پيشانى ايشان بماند . اهل بهشت چو ( 6 ) ايشان را بينند ، گويند : اينان را از دوزخ بياورده‌اند ، خداى تعالى آن نشان ( 7 ) ببرد و خطَّى از نور پديد آرد ، عتقاء اللَّه ، آزاد كردگان خداى [ اند ] ( 8 ) ، و ذلك قوله تعالى : * ( ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا ) * در * ( جِثِيًّا ) * ، دو قول گفته‌اند : يكى ، جميعا من الجثوة ، و يكى جاثين على الرّكب من الجثوّ . * ( وَإِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ ) * ، حق تعالى گفت : چون بر ايشان [ 18 - ر ] خوانند ( 9 ) يعنى بر كافران چون نضر بن الحارث و خويشان او از قريش آيات ما از

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : ايشان را با بهشت آرد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : كدورت . ( 3 ) . - آز ، مش چرا . ( 4 ) . مأخوذ از سورهء انبياء ( 21 ) آيهء 47 ، و سورهء لقمان ( 31 ) آيهء 16 . ( 8 - 5 ) . اساس : افتادگى به نظر مىرسد ، به قياس با آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : چون . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها هم . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : خواندند .